'Marmara'da besin piramidi bozuldu!

Müsilajın birincil nedeninin küçük balık türlerinin tamamen ortadan kalkması olduğuna dikkat çeken Doç. Dr. Yüksek "Körfez balıkçılığa yasak olduğu için müsilaj oluşmadı. Gırgır tekneleri Marmara'ya sokulmamalı" dedi.

Gündem 08.06.2021, 13:29 08.06.2021, 13:34
'Marmara'da besin piramidi bozuldu!

Milliyetten MERT İNANın haberine göre: İstanbul - İstanbul Üniversitesi Fiziksel Oşinografi ve Deniz Biyolojisi Ana Bilim Dalından Doç. Dr. Ahsen Yüksek, Marmara Denizini etkisi altına alan müsilajın birincil nedeninin küçük balık türlerinin tamamen ortadan kalkması olduğuna dikkat çekerek, "Marmara kıyıları özellikle son iki yıldır deniz analarının istilası altında. Besin zincirine ortak balık türleri yok olunca deniz anaları ortama hakim olmaya başlar. İki yıldır deniz anasına dikkat çekmeye çalışıyoruz ancak sesimizi duyan olmadı" dedi.

Ani ve şiddetli yağışlarda atık su tesislerinde kontrol sorunu yaşandığını ve atıkların olduğu gibi denize verilmek zorunda kalındığını belirten Doç. Dr. Yüksek, "Kocaeli Körfez içinde beş arıtma sistemi var. Körfezde hiç müsilaj salyası oluşmadı. Bunun nedeni balıkçılığa yasak bölge olmasından kaynaklanıyor. Balıkçılığı iyi yönetemezseniz sistem iflas eder. Marmarada besin piramidi bozuldu. Tarımda kullanılan kimyasallar, dereden, yağmur kanallarından Marmaraya taşınıyor. Susurluk nehri en yoğun kirletici kaynaklar arasında. Planktonlar üzerinden beslenen hamsi, sardalya, çaça, istavrit, sardalyayı rahat bırakmadıktan sonra Marmara düzelmez. Gırgır teknelerinin Marmara Denizine girmemesi gerek" ifadeleri kullandı.

İTÜ Çevre Mühendisliği Bölümünden Prof. Dr. İzzet Öztürk ise müsilaja neden olan planktonların oluşmasında Karadenizden Marmara Denizine akan suyun etkisine dikkat çekerek şu tespitleri sıraladı:

"Tuna, Dinyeper nehirlerinden Karadenize boşalan atıklar, Boğazdan Marmaraya taşınıyor. Söz konusu büyük nehirlerin taşıdıkları atık yükünün yüzde 70i Boğazdan Marmaraya boşalıyor. Marmarayı kurtarmak istiyorsanız, Kırım-Sinop hattından Romanya kıyılarına kadar olan alanı da temiz tutmak zorundasınız. Son zamanda ortaya çıkan tabloda pandemi koşullarının da rolü olduğunu düşünüyorum. İşletim ve denetim anlamında aksaklıklar yaşandığını görüyoruz. Karadenizde Marmaraya oranla daha çok plankton olsa da müsilaj sorunu yaşanmıyor. Karadenizdeki planktonlar üst organizmalar tarafından tüketiliyor. Doğal denge korunduğu için müsilaj görülmüyor. Özellikle planktonla beslenen üst popülasyonun yok olmaya başlaması bu vahim tabloyu ortaya çıkartıyor. İstanbulun Anadolu yakası kıyı bandında birçok yapı mevcut. Mendirek, dalgakıran ve benzeri yapılar su sirkilasyonunu engelliyor. Azot ve fosfor yoğun olunca özellikle Anadolu kıyıları müsilaj için havuz haline geliyor. Kıyı dolguları, mendirek, dalgakıran, yat limanları gibi eklemlenmiş yapılar planktonların büyümesi için ideal ortamı hazırlamış oluyor."


Düzelme olabilir

Öztürk, sözlerine şöyle devam etti:

"Bir de geçmişte yapılan yanlışlar var. Haliç ve Kurbağalıderenin balçığı Marmaraya boşaltıldı. Bu iki bölgede çıkartılan balçık denizde ayrıca gübre işlevi gördü. Marmara kıyılarına akan dereler temiz değil. Durum ne kadar vahim olursa olsun düzelme olabilir. Marmaranın üst tabakası 4-6 ay aralıklarla temizleniyor. Alt tabaka ise 12 aylık sürede kendi kendini yeniliyor. Marmara dinamik bir su geçiş alanı. Kirleticileri azaltırsak toparlanma çok kısa sürede gerçekleşir. Sanayi tesislerinin sıkı şekilde denetlenerek ön arıtma yapmaları sağlanmalı."

Besin zinciri

Marmara Denizi besin zincirinin en altında besleyici tuzlarla ortaya çıkan fitoplanktonlar bulunuyor. Fitoplanktonların üzerinde ise mikroskobik denilen hayvansal planktonlar yer alıyor. Bu canlılar bitkisel planktonlarla besleniyorlar. Hayvansal planktonların bir üst zincirinde ise hamsi, sardalya, istavrit türü küçük balık türleri yer alırken, bu türlerin beslenme zincirinin bir halkasında fitoplanktonlar da yer alıyor. Küçük balık türlerinin üzerinde ise daha büyük balık tür ve deniz canlıları yer alırken, piramidin en tepesinde ise insan bulunuyor.

Temizlik seferberliği bugün başlıyor

Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca, müsilajdan kaynaklanan kirliliğin temizlenmesi için hazırlanan "Marmara Denizi Eylem Planı"nın uygulanması konusunda ilgili bakanlık, valilik ve belediyelere genelge gönderildi. Çevre ve Şehircilik Bakanı Murat Kurum imzasıyla yayımlanan genelgeye göre, Türkiyenin en büyük deniz temizliği seferberliği "Marmara Hepimizin" sloganıyla yürütülecek. Seferberlik, Bakan Kurum, İstanbul Valisi Ali Yerlikaya, belediye başkanları ve sivil toplum kuruluşlarının da katılımı ile İstanbulda Caddebostan Sahilinden bugün saat 14.00te başlatılacak. Temizlik çalışmaları, İstanbulda Pendik, Kocaelide Karamürsel, Bursada Mudanya, Balıkesir, Yalova, Çanakkale ve Tekirdağda da eş zamanlı yürütülecek.

MERT İNAN

Milliyet

Yorumlar (0)
17°
açık
Günün Anketi Tümü
Yeni Çalışma Bakanı'ndan Beklentiniz Nedir?
Yeni Çalışma Bakanı'ndan Beklentiniz Nedir?
Namaz Vakti 13 Haziran 2021
İmsak 03:25
Güneş 05:24
Öğle 13:09
İkindi 17:09
Akşam 20:43
Yatsı 22:34