07.08.2020, 17:33

SENDROMLU HAYATLAR (I)

Melek ve şeytan arasında bir türden bahsedip de onun saplantı ve sıkıntılarından bahsetmemek olmaz.

İnsan hayatı inişli çıkışlı. Hayatın güzelliği de buradan geliyor zaten. Acıkmadan yemenin, çalışmadan başarmanın, ağlamadan gülmenin tadı olamazdı herhalde. Hayat, kendi akışı içerisinde devam ederken bazı insanlarda kalıtsal ve nedensel durumlardan kaynaklı saplantılar ortaya çıkabiliyor. Bu saplantıların bir kısmı sendrom olarak adlandırılıyor.

Modern hayatın kendine özgü sıkıntıları içinde sendrom kelimesini çok sık duyar olduk. Vikipedi’de sendrom, “birbirleriyle ilişkisiz gibi görünen, ancak bir araya geldiklerinde tek bir olgu olarak kendilerini gösteren bulgular bütünü” olarak tanımlanmış. Söz konusu bulgulardan hareketle, kişiler ile ilgili tanı koymak, sıkıntılarının sebepleri hakkında yorumlar yapmak kolaylaşıyor.

Bakalım insanoğlunun ne gibi sendromları varmış.

Kendi kendini yok eden zekâ sendromu: Oldukça zeki diyebileceğiniz bir insanın, zaman zaman saçma sapan, yersiz söz, tutum ve davranışlarına şahit oldunuz mu? Yaptığı davranışın, söylediği sözün kendisine ve çevresine zararı dokunacağını, sıradan zekaya sahip bir insan görebildiği halde kendisinin görememesinin nedeni ne olabilir acaba?

Bunun sebebini Travis Bradberry, rasyonel düşünme ile zekanın aynı doğrultuda hareket edemeyebileceği, zeki insanların özgüvenle cevap verme eğilimlerinin hata yapmalarına neden olabileceği şeklinde açıklıyor. Bradberry, “Zeki insanlar mantıklarını kullanırken kör noktaları yüzünden “aptalca hatalara” daha açık oluyor. Bu insanlar muhakeme yetenekleri konusunda kendilerine fazla güvendikleri için bu kör noktalara sahipler. Yani hep haklı çıkmaya ve hızlı çözümlere öyle alışmış oluyorlar ki düşünmeden yanlış cevap verdiklerinin farkında bile olmuyorlar.” diyor.

Mortimer Fainberg ve John J. Tarrant ise “How Smart People Do Dumb Things” adlı kitabında, zeki kişilerin bu tür davranışlarının nedenini, “zekalarını sadece kendi çıkarlarına yönelik kullanmalarına” bağlıyor. Bu kişilerin, kibirli, küstah, kasıntılı, narsist ve kaybetme konusunda bilinçsiz olmalarının yanında kendilerini aşırı önemli ve rakipsiz görmeleri, bulundukları kurumda tek ve yegâne olduklarına inanmaları nedeniyle diğer çalışanlarla sağlıklı iletişim kuramadıklarını, iş birliği içinde de çalışamadıklarını bunun sonucu olarak çoğu zaman kendilerine ve çevrelerine zarar veren yanlış kararlar aldıklarını belirtiyorlar. Durum böyle olunca insanın her şeyin fazlasının zararlı olduğuna dair inancı pekişiyor. Zeki ama hep kendini haklı gören; zeki ama kendisi için kolay olanın başkaları için ne kadar zor olduğunu anlamayan, empati kuramayan; zeki ama sevimsiz, zeki ama uyumsuz bir kişilikle kim çalışmak ister.

Anti-Ego muhalifliği sendromu: Çoğunlukla sanatçılara atfedilen bir sendrom olsa da iş hayatında başarısız olmuş veya istediği kariyer basamağına ulaşamamış insanlarda görülen, başkaları tarafından beğenilen, takdir edilen çalışmamaları beğenmeme, yerme, kusur bulma, değersizleştirme şeklinde ortaya çıkan bir rahatsızlıktır. Bir alanda iyi olduğunu düşünen ve bu alanda yoğun bir mesai harcayarak iyi işler ortaya koyduğuna inan insanlar, yaptıklarının takdir görmemesi ve bir değer atfedilmemesi durumunda, bu alanda yapılan başkalarının çalışmalarına karşı kin duyma ve yok etmeye kadar varan duygular hissetmesidir.

Kraliçe arı sendromu: Koloni hayatı süren arıların iş birliği ve çalışma düzenine hayran olmamak mümkün değil. Bu mükemmel düzenin yöneticisi ise kraliçe arıdır. Her kovanın bir kraliçe arısı vardır. Kovandaki arı sütü ile beslenen 4 ile 16 yumurta arasından ilk dünyaya gelen arı, kraliçe arı olma hakkını kazanır ve diğer dişi rakiplerini sokarak öldürür.

İş hayatında başarılı olmuş kadınların, özellikle hem cinslerine karşı uyguladıkları baskı ve engeller ile ilgili, yukarıda anlattığımız, arıların koloni hayatından ilham alınarak açıklanan bir sendromdur. Aşırıya kaçan ve diğer insanları manipüle etmeye kadar gidebilen rekabet hissi, Kraliçe Arı Sendromu'nun en önemli belirtisidir.

Kraliçe arı sendromuna yakalanmış bir yönetici kadın çalışanların başarılı olmasını ve yükselmesini istemez. Kadın çalışanları kendinden uzak tutar. Kendini önen çıkarmak için her şeyi yapar. Hırslıdır. Gerekirse iş ahlakının hiçe sayar. Çalışanlara korku salmaktan, psikolojik baskı uygulamaktan ve aşağılamaktan zevk alır. Bu şekilde onları kontrol edeceğini düşünür. Çalışanlar arasında hedef seçmiş olduğu kadın personeli zaafları ve hataları konusunda toplum içerisinde ve sosyal hayatta eleştirmek, kötülemek ve rencide etmek için büyük çaba harcar.

Aptal puma sendromu: Dağ aslanı olarak da adlandırılan pumalar, kükreyemeseler de çok hızlı ve zeki hayvanlardır. Hızlı olmasına hızlıdır ancak gücü de sınırsız değildir. Pumalar çok çabuk yorulurlar. Bu yüzden enerjilerini çok doğru kullanmaları gerekmektedir.

Avının olabilecek en yakınına kadar yaklaşan puma koşmaya başladıktan sonra giderek hızlanır. Puma koşusuna devam ederken bir hesap yapar. Avını tüm enerjisi bitinceye kadar kovalamaz. Koşarken harcadığı enerji miktarı, avdan elde edeceği potansiyel enerji miktarını aştığı anda puma koşmaktan vazgeçer. Başarısızlığını kabul edip başka av arar. Bu nedenle ceylanın peşinden fazla, tavşanın peşinden çok daha az koşar. Aptal bir puma ise enerjisini değmeyecek bir avın peşinde harcar ve sonraki avlar için enerjisi kalmaz. Bu da onun ölümü olur.

Aptal puma sendromu, kazanç emek dengesini kuramayıp zarar eden insanları tanımlamak için kullanılır. Gerçekçi hedef belirlemeyerek, zaman ve para kaybına uğrayan bir insanın durumu buna örnektir.

https://www.bbc.com/turkce/haberler/2015/11/151124_vert_cap_zekilerin_hatasi
Cemaloğlu, N. (2020). Yönetimin PİN Kodu. Pagem Akademi Yayınları, Ankara
https://onedio.com/haber/hemcinslerine-dunyayi-dar-etmekten-buyuk-keyif-alan-kadinlarin-sahip-olabilecegi-ruhsal-bozukluk-kralice-ari-sendromu-903705
https://yenikapihaber.com/kralice-ari-sendromu-nedir-104403h.htm
https://ceotudent.com/cogumuzun-fark-etmeden-dustugu-psikolojik-hata-aptal-puma-sendromu
 

Yorumlar (3)
Ümit Kemal 1 ay önce
Kesinlikle istifade edilecek bilgiler.Gunluk yaşamın bilimsel açıklaması. Elinize saglik sayin hocam
Metin ÖZDEMİR 1 ay önce
Bu yazıdaki bilgiler, kişilerle ilgili olduğunu düşünüyorum. Genel ile ilgili olduğunua dair bir araştırma yapılmış mı acaba.
Asım Us 1 ay önce
Bazı insanlar, kişiliklerinin eksik yönleriyle yüzleşmek yerine eksiklerini karşısındakinin masumiyetine dil uzatarak kapatmayı, sağır vicdanlarına karşı dürüst olmaktansa ağır kusurlarını yükleyecek bir günah keçisi bulmayı tercih ederler. Zaman her şeyi tüm açıklığı ile ortaya koyar Müfettiş Bey, siz de anlarsınız..eğer gerçekten görmek isterseniz gerçekleri
banner51
21°
parçalı bulutlu
Günün Anketi Tümü
Sizce Şu Anki Korona Virüs Rakamlarına Göre Okullar 21 Eylül'de Açılmalı mı?
Sizce Şu Anki Korona Virüs Rakamlarına Göre Okullar 21 Eylül'de Açılmalı mı?
Namaz Vakti 19 Eylül 2020
İmsak 05:16
Güneş 06:42
Öğle 13:03
İkindi 16:30
Akşam 19:14
Yatsı 20:34