Sosyal medyada 15 yaş sınırı Resmî Gazete'de: Yaş doğrulama e-Devlet üzerinden yapılacak

Yeni düzenleme 1 Kasım'da yürürlüğe giriyor; 15-18 yaş arası kullanıcılar için canlı yayın, kişiselleştirilmiş reklam ve otomatik içerik akışı yasaklanıyor

Siber Güvenlik Başkanlığı'nın hazırladığı "Sosyal Ağ Sağlayıcı Tarafından Çocuklara Özgü Ayrıştırılmış Hizmet Sunulmasına ve Yaş Doğrulamaya İlişkin Yönetmelik", bugün Resmî Gazete'nin 33396 sayılı nüshasında yayımlandı. Yönetmelik, Türkiye'den erişilebilen yurt içi ve yurt dışı kaynaklı tüm sosyal ağ sağlayıcılarını kapsıyor. 5651 sayılı Kanun'un ek 4 üncü maddesine dayanan düzenleme 1 Kasım 2026'da yürürlüğe girecek.

15 yaşından küçüklere hesap yok

Yönetmeliğe göre sosyal ağ sağlayıcılar 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamayacak. Hesap açma aşamasında kullanıcının yaşı doğrulanacak, 15 yaşını doldurmadığı tespit edilenlerin hesap açma talepleri reddedilecek.

Doğrulama e-Devlet'ten, kimlik bilgisi paylaşılmayacak

Yaş doğrulama, e-Devlet Kapısı üzerinden üretilen "yaş doğrulama belirteci" ile yapılacak. Belirteç yalnızca kullanıcının 15 yaşını doldurup doldurmadığını, doldurmuşsa 18 yaşını doldurup doldurmadığını gösterecek. Kullanıcı adı dahil başka hiçbir kişisel veri içermeyecek. Platformlar belirteci yaş doğrulaması dışında bir amaçla kullanamayacak.

Yönetmelik, doğrulanmış bir hesabın belirlenen yaş aralığına aykırı kullanıldığına dair makul şüphe doğması halinde hesabın askıya alınacağını ve yeniden yaş doğrulaması yapılmasının zorunlu olacağını düzenliyor. Türkiye'de mukim olmayıp geçici olarak bulunanlar bu mekanizmadan muaf tutulacak. Bu kişiler için pasaport bilgisiyle alınabilecek istisna belirteci oluşturulacak.

Mevcut hesaplar için son tarih 31 Mart 2027

Yönetmelik yürürlüğe girmeden önce açılmış ve yaş doğrulaması yapılmamış hesaplar, 31 Mart 2027'ye kadar en az bir kez belirteçle doğrulanacak. 15 yaşından küçük çıkanların hesapları bilgi verilerek kapatılacak. Verileri ise itiraz süreci işletilmezse gecikmeksizin silinecek. 15 yaşını doldurmuş olanların hesapları çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmet kurallarına tabi olacak.

15-18 yaş arası kullanıcılar için yeni kurallar

Yönetmelik, 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını doldurmamış kullanıcılar için şu düzenlemeleri getiriyor:

Hesaplar varsayılan olarak gizli olacak, kamuya açık hesap seçeneği sunulmayacak.

Takipçi ve takip edilen listeleri başkalarınca görülemeyecek.

Hesaba yalnızca çocuğun takip ettiği hesaplar mesaj gönderebilecek, mesajlarda "görüldü" bilgisi yer almayacak.

Telefon rehberi ve e-posta adres defteri gibi kaynaklarla senkronizasyon yapılamayacak, çocuk hesabı bu verilerle başkalarına önerilemeyecek.

Profil fotoğrafı, paylaşımlar ve görseller için ekran görüntüsü alınmasını engelleyen teknik tedbirler uygulanacak.

Hesaplarda canlı yayın özelliği bulunmayacak.

Kaydırma, dokunma veya tıklama gibi hareketlerle ya da kendiliğinden ardışık içerik sunan arayüzler kullanılamayacak.

Hesaplar çocuğun davranışlarına göre özelleştirilemeyecek, verileri profilleme veya kişiselleştirilmiş ticari reklam faaliyetlerine konu edilemeyecek.

Bağımlılık geliştirme etkisi doğurabilecek hizmet sunulamayacak.

Zararlı içeriğe maruz kalmayı azaltan filtreleme ve öneri sistemi ayarları uygulanacak.

Sözleşme, kullanıcı ayarları ve veri politikaları çocuğun anlayabileceği biçimde sunulacak.

Ebeveyn kontrol araçları zorunlu

Platformlar, anne, baba ve vasi gibi yasal karar yetkisine sahip kişilerin kullanabileceği ebeveyn kontrol araçları sağlayacak. Araçlar en az şunları içerecek:

Hesap ve özellik ayarlarının kontrolü

Satın alma, kiralama ve ücretli üyelik gibi işlemlerin ebeveyn onayına tabi kılınması ve harcama limiti belirlenmesi

Kullanım süresinin izlenmesi ve sınırlandırılması

Konum paylaşımının yönetilmesi

Araçlar Türkçe dil seçeneğiyle sunulacak, farklı cihaz ve işletim sistemlerinde çalışabilecek. Etkinleştirildiğinde çocuğa açıkça bildirilecek. Çocuğun ebeveynin bilgisi dışında bu araçları devre dışı bırakmasını önleyecek güvenlik tedbirleri de alınacak. Yönetmelik, araçların çocuğun mahremiyetini orantısız biçimde ortadan kaldırmayacak, gözetimden çok iletişim, öğrenme ve güçlendirme esasına dayanacak şekilde tasarlanmasını şart koşuyor.

İtiraz mekanizması kurulacak

Platformlar, yaş doğrulama sonucuna, hesabın askıya alınmasına veya kapatılmasına ve uygulanan tedbirlere karşı Türkçe, ücretsiz ve erişilebilir bir başvuru ve itiraz mekanizması kuracak. İtirazlar tamamen otomatik sistemlerle incelenemeyecek, anlamlı insan incelemesine tabi tutulacak. İtiraz sonuçlanana kadar hesaba ait içerik ve kişisel veriler silinmeyecek. Platformlar başvuru sayısı, kabul oranı ve ortalama sonuçlandırma süresine ilişkin verileri yıllık olarak Başkanlığa bildirecek ve kendi internet sitelerinde yayımlayacak.

Yaptırım öncesi süre tanınacak

Yükümlülüklere uyulmaması halinde 5651 sayılı Kanun'un ek 4 üncü maddesindeki yaptırımlar uygulanacak. Yaptırım öncesinde sağlayıcıya aykırılık bildirilecek ve giderilmesi için makul bir süre verilecek. Yaptırım belirlenirken aykırılığın ağırlığı, süresi, etkilenen çocuk sayısı ve sağlayıcının iyi niyetli uyum çabası dikkate alınacak.